Archiwum 2009

Pierwszy zbiór studiów, „Dominikanie na ziemiach polskich w epoce nowożytnej”, poświęcony jest obecności Zakonu Kaznodziejskiego na ziemiach Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Niniejszy obszerny zbiór studiów zwiera prace 23 autorów; obejmuje szeroki zakres zagadnień związanych z nowożytną historią zakonu, koncentruje się wokół kultury, sztuki, kwestii ekonomicznych oraz relacji klasztorów dominikańskich ze staropolskim społeczeństwem. Część zamieszczonych w tomie prac poświęcona jest fundacjom klasztorów dominikańskich oraz kwestii patronatu magnatów i szlachty nad zakonem św. Dominika; kolejne ważne zagadnienie dotyczące nowożytnych dziejów zakonu to barokowe kaznodziejstwo.

Zamieszczone w poniższym tomie artykuły pozwolą w dużym stopniu na wzbogacenie wiadomości odnoszących się do nowożytnych dziejów konwentów dominikańskich w wielu miejscowościach; zarówno wielkich centrach miejskich jak Lwów, Kraków, Toruń, jak i tych mniejszych, już dzisiaj zapomnianych ośrodkach, w których znajdowały się konwenty zakonu – warto tu wymienić choćby Lachowce, Brody, Smotrycz, Szarawkę czy Koniuchy.

Na terenach należących do Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego dominikanie posiadali trzy zakonne prowincje – polską, ruską i litewską oraz kongregację św. Ludwika Bertranda skupiającą klasztory ściślejszej obserwancji. Cały XVII wiek przyniósł wiele nowych fundacji i ogromny wzrost liczby klasztorów, szczególnie na ziemiach litewskich i ruskich Rzeczypospolitej gdzie większość klasztornych fundacji była dziełem kresowych magnatów i szlachty.

Do części publikowanych studiów dołączono również, tak ważne w kontekście podejmowanych obecnie badań, edycje tekstów źródłowych.

Kolejny zbiór materiałów, „Atria caeli. Epitafia i nagrobki w dominikańskim kościele św. Jacka w Warszawie”, zawiera studia poświęcone siedemnastowiecznym epitafiom i nagrobkom z kościoła Dominikanów pw. św. Jacka na Nowym Mieście w Warszawie.

Kościół św. Jacka i konwent Zakonu Kaznodziejskiego powstał na początku XVII wieku z inicjatywy prowincjała polskiego, Wojciecha Sękowskiego; jego organizatorem oraz pierwszym przeorem był znany kaznodzieja, pisarz i historyk, Abraham Bzowski. Prezentowane w tomie studia podejmują zagadnienia związane z historią kościoła w XVII stuleciu, jego relacjami ze staropolskim społeczeństwem oraz kwestie dotyczące benefaktorów konwentu.

Autorzy artykułów interesująco przedstawili najstarsze, XVII-wieczne inskrypcje nagrobne kościoła; zarówno te ocalałe do dnia dzisiejszego, jak i zaginione. Szczegółowej analizie stylistycznej poddano ocalały nagrobek Katarzyny z Kosińskich Ossolińskiej oraz zajęto się kwestią autorstwa nagrobka Stanisława Jana Skorobohatego.

W prezentowanym tomie znalazło się również studium poświęcone osobie i działalności kaznodziejskiej dominikanina Michała Woyniłowicza; szczególnie zaś kazaniu, które wygłosił on na uroczystości pogrzebowej w kościele św. Jacka; zaprezentowano również rekonstrukcję barwnego życia mieszczki krakowskiej i warszawskiej, żony kupca rybnego, Reginy Sroczyńskiej, której epitafium znajduje się w murach tej świątyni.

Ostatni, bogato ilustrowany tekst pozwala poznać przebieg poszczególnych etapów prac konserwatorskich przeprowadzonych w warszawskim kościele dominikanów oraz wyniki dokonywanych badań i analiz.


Dominikański Instytut Historyczny w Krakowie (DIH), to utworzona w 2006 r. jednostka naukowa, prowadząca interdyscyplinarne badania nad szeroko rozumianą historią Zakonu Kaznodziejskiego. Celem działalności badawczej Instytutu jest z jednej strony opracowanie szeregu zagadnień związanych z najstarszymi i najnowszymi dziejami Zakonu, a z drugiej strony upowszechnienie wiedzy o prawie 800-letniej historii dominikanów w Europie Środkowo-Wschodniej. Wyniki prac członków i współpracowników Dominikańskiego Instytutu Historycznego publikowane są w serii naukowej „Studia i źródła Dominikańskiego Instytutu Historycznego w Krakowie”.

„Dominikanie na ziemiach polskich w epoce nowożytnej”, red. Anna Markiewicz, Marek Milawicki OP, t. 5, Kraków 2009, ss. 608.

„Atria caeli. Epitafia i nagrobki w dominikańskim kościele św. Jacka w Warszawie”, red. Anna Markiewicz, t. 6, Kraków 2009, ss. 228.