Sed contra
Janusz Pyda OP

Do tematu Indii zaraz wrócę, ale póki co mam nieprzepartą potrzebę podzielenia się wrażeniami z Ameryki. Co ciekawe, znalazłem tekst, który dokładnie oddaje to, co czuję i myślę, a którego sam nie napisałem :-). Fantastyczne uczucie. Tekst pochodzi z książki Antoniego Libery „Godot i jego cień”. Książkę tę kiedyś, komuś (prawdopodobnie chodziło o Beę) polecała Anka w jednym z komentarzy. Kupiłem, wziąłem do bagażu podręcznego i spędziłem z tekstem Libery całą podróż z Krakowa do Nowego Jorku. Książka jest niezwykła. Serdecznie każdemu polecam. Libera opisuje w niej również swoje wrażenia z podróży do Stanów, które , tak się składa, dokładnie odpowiadają temu, co sam widzę i czuję. Ale zanim przytoczę Liberę chciałbym jasno zaznaczyć, że jestem skończonym patriotą i polonofilem. Jestem głęboko przekonany, że Polska jest mesjaszem narodów i że kiedyś się to okaże. Ale fakt faktem, w Europie podoba mi się jedynie Polska. A teraz już Libera:

Jeśli Europa Zachodnia budziła wraz z podziwem kompleks biednego krewnego, który jednak ma szansę przynajmniej podążać śladem swej bogatszej rodziny, dojrzalszej i bardziej zaradnej, to Stany Zjednoczone rzucają na kolana i nie pozostawiają nawet szczypty złudzenia, że kultura wyrosła na gruncie Słowiańszczyzny i w której się nie przyjęła etyka protestancka, w ogóle może się mierzyć z tą nową cywilizacją; że kiedykolwiek zdoła choćby nadążyć za nią. Bo świat ten, chociaż poczęty z ducha Europy Zachodniej, jest już innej jakości, następnej generacji. To w pewnym sensie potomek Starego Kontynentu, wyzbyty różnych słabości i wad swojego rodzica, nie skrępowany brzemieniem fetyszy i nawyków jego burzliwej przeszłości, a jednocześnie młody, nie dotknięty chorobą zwątpienia i samo negacji. 

Widzę rodzinne strony, zwane przedmurzem chrześcijaństwa, na podobieństwo ubogiej, nieszczęsnej starej panny, której się nie powiodło. Oto jej starsze rodzeństwo dobiło się majątku, założyło rodzinę i spłodziło potomka, który okazał się nadto iście cudownym dzieckiem: kimś wyjątkowo zdolnym i zorganizowanym, kimś, kto w niezwykłym tempie przerósł swoich rodziców, dorobił się fortuny i współpanuje nad światem. 

Tymczasem ona, smętna, sentymentalna krewna, nie tylko nie wyszła za mąż i nie zaznała dostatku, lecz coraz to przegrywała swoje szanse i los, aż stała się ofiarą żyjącą w ciągłej opresji. Nawet romansu nie miała. Została niedojrzałą, ograniczoną istotą, zdolną jedynie służyć u państwa z wyższej klasy. Kiedy inni w pałacu, ona w „piwnicznej izbie”, gdy inni na akademii, ona w szkółce powszechnej, kiedy inni na balu w złoconych salach lustrzanych, ona na wiejskim weselu przy stole dla dalszych gości.

Wrażenie jest właśnie takie, o jakim pisze Libera, ale coraz bardziej odkrywam, że to tylko wrażenie. Polska nie jest w istocie ubogą i nieszczęsną krewną, której się nie powiodło. Polska po prostu jest kopciuszkiem. Ale myślę, że jeszcze przyjdzie czas, kiedy będzie największym zjawiskiem na światowym balu. I wydaje mi się, że ten proces już się zaczyna.