Burzenie bastionów
Maciej Biskup OP

Bazylika św. Ambrożego w Mediolanie, wzniesiona między 379 a 386 r. z woli biskupa Mediolanu, św. Ambrożego, miejsce jego pochówku

Gdy chrześcijaństwo w Europie i Azji Mniejszej okrzepło po prześladowaniach, stając się wręcz wpływowe w państwie, we wczesnochrześcijańskich, a potem bizantyjskich i romańskich świątyniach chrześcijańskich, umieszczano w kopułach i absydach przepiękne mozaiki i malowano freski, na których majestatycznie królował Chrystus Pantokrator - Wszechwładca, Pan i Sędzia wszystkiego, gr. Παντοκρατωρ.

Centralnym miejscem świątyni był i pozostaje jednak ołtarz ofiarny, na którym - dla nas - uobecnia się każdego dnia paschalne samoograniczenie Boga. Znakiem zaś rozpoznawczym chrześcijan jest Krzyż - znak Miłości Chrystusa, który świadomie i totalnie się ograniczył aż po unicestwienie, by nas ludzi ożywczo obdarować: z Jego pełni wszyscy otrzymaliśmy, łaskę za łaską” (J 1,16).

Gdy Chrystus podpowiada, aby oddać cezarowi co cesarskie, sugeruje tym samym, że każde otwarcie na drugiego i dar z siebie, zakłada samoograniczenie. Bóg jako dar dla nas, ogołocił się do końca.

Jako chrześcijanie nie możemy kultywować postawy roszczeniowej. Tożsamość paschalna (pawłowe umiem obfitować i cierpieć biedę), której mamy być świadkami, oznacza zdolność do samoograniczenia. "Świat", którego należy wpierw tropić i odnajdywać w samym sobie, nie lubi ograniczać ambicji, wpływów i często wykazuje rujnującą zaborczość. "Świat" nie rozumie wartości samoograniczenia. Chrześcijanie "wiedzą" od  Chrystusa, a jest to wiedza krzyża, że istotą daru jest samoograniczające się wyjście ku drugiemu. Wywyższenie Chrystusa zaczęło się od "ukrycia" Jego Bóstwa we wcieleniu. Nawet jako Zmartwychwstały objawia się pokornie i "skromnie", czekając na człowieka pod zasłoną ogrodnika czy wędrowca z pod Emaus. Dzieję się tak, aby zaproszenie - jeśli chcesz, pójdź za Mną - miało przyciągającą a nie wymuszającą moc. Dar, w którym jest przymus, przestaje być już darem. Młodzi ludzie dziś nie chcą Chrystusa otrzymać wyłącznie "w spadku" tradycji. Jeśli pozostaną przy chrześcijaństwie, będzie to najczęściej kwestia wyboru. Władcze "musisz" ludzi Kościoła z pewnością ich nie zachęci do wyboru wiary.

Biblijny Hiob, dopiero wówczas, gdy został ogołocony ze wszystkiego, wyznał:dotąd Cię znałem ze słyszenia, obecnie ujrzałem Cię wzrokiem (Hi 42, 5). Do takiego intensywnego doświadczenia prowadzi medytacja chrześcijańska. Wpierw prowadzi do trudnego, ale koniecznego uwiadomienia sobie realizmu swego ubóstwa i pustki. Tak odkrywam, że w zasadzie to NIE JESTEM. Stojąc "nagi" staję się podatny na obdarowanie i przyjęcie wszystkiego od Boga. Dopiero w Nim, który naprawdę JEST, mogę również STAĆ SIĘ. Medytacja i kontemplacja to droga Kościoła. Świadome przyjęcie drogi ogołocenia chroni Kościół od przerażającego lęku przed "światem", który chce do niego wkroczyć i go spustoszyć. Jeśli Kościół sam się ogołoci na drodze medytacji i kontemplacji, świat nie znajdzie w nic nic swojego - duchowość bowiem nie mi nic z atrakcyjności, która by interesowała "świat". Kościół, a w nim każdy ochrzczony jest zaproszony do drogi intensywnej modlitwy, która ostatecznie prowadzi do ewangelicznego samoograniczenia. Na tej wewnętrznej drodze każde ograniczenie, jakie przynieść może Kościołowi kolejna "rewolucja francuska", nie będzie aż tak bolesne i niszczące. To nie Palikot jest zagrożeniem dla Kościoła, ale brak w nim samym wewnętrznego oczyszczenie i samoograniczenia, na drodze kontemplacji.

Prawie dwadzieścia lat temu, w czasie rekolekcji przed moimi pierwszymi ślubami, ojciec Wojciech Giertych OP mówił, że Kościół jest bardziej maryjny niż piotrowy. Kościół maryjny, to Kościół  kontemplacyjny - bardziej odporny na brutalną ingerencję "świata", który ze swoją powierzchownością nie jest w stanie dostać się do serca Kościoła.

Egipscy koptowie podczas wielogodzinnego nabożeństwa - fot. Henryk Przondziono/Agencja GN

Starożytne Kościoły Wschodu, otoczone z każdej strony przez świat Islamu, przetrwały do dziś kilkanaście wieków tylko dlatego, że wewnętrznie otoczone były i są nadal modlitwą kontemplacyjną licznych monasterów, w których praktykuje się ewangeliczne samoograniczanie się. I żadna agresja, z usuwaniem krzyży, nie zniszczy tego znamienia Krzyża, jeśli On autentycznie wyryty jest na sercu. Z pewnością to znamię nie przypomina odbicia cezara na denarze. Życie mnisze w Egipcie zrodziło się, po edykcie mediolańskim w 312 roku, jako duchowy protest wobec coraz częstszego pomieszania w Kościele porządku cesarskiego i boskiego.

wejście do klasztoru mnichów etiopskich przy Bazylice Grobu Pańskiego w Jerozolimie