Nadziwić się nie mogę
Paweł Kozacki OP

Podczas seansu na przemian ogarniało mnie wzruszenie i złość. Gdy projekcja się zakończyła niezbyt mnie obchodziło, czy zobaczyłem film dobry czy banalny. Ważniejsze były emocje, które obudził, wspomnienia, o których myślałem, że już na zawsze pokrył je kurz upływającego czasu.
W którejś recenzji przeczytałem, że reżyserowi nie udało się przerzucić pomostu między historią a współczesnością, że film nie jest inspirujący dla dzisiejszych Polaków, że nie stawia pytań o współczesność. Nie wiem jak współcześni Polacy, ale my, duszpasterze, mimo upływu ćwierćwiecza i zmiany kontekstu historycznego, wiele możemy się nauczyć kapelana Solidarności. Był to bowiem kapłan…

1. …obecny
To musiał być fenomen. Popiełuszko ze strajkującymi hutnikami, z żonami internowanych, z manifestantami na Placu Zamkowym, w rozmowach z pojedynczymi ludźmi. W jego mieszkaniu stale kłębił się tłum ludzi, ciągłe dzwonki do drzwi, nieustanne telefony, tysiące ludzkich bied, próśb o nadzieję i o buty, praca, po której pada się na łóżko, nie zdążając zdjąć ubrania. Jak to jest na dłuższą metę trudne, wie każdy duszpasterz. Ze wspomnień tych, którzy byli z nim wtedy blisko wiem, że to była jego codzienna postawa. Zazdroszczę mu jej i zastanawiam się skąd brał siły. Jednocześnie chciałbym się go zapytać czy potrafił przygarnąć wszystkich, czy nie miał poczucia, że ciągle o kimś zapomina, że nie starcza mu dla kogoś czasu.

2. …wierzący
Niby odpowiedź na pytanie skąd brał siły do posługi duszpasterskiej jest prosta – świętość wypływała z jego obcowania z Bogiem. „Ty jesteś wierzący ksiądz” – mówi do Popiełuszki współwięzień w celi. Wierzył w sposób prosty i bezpośredni, niepodlegający dyskusji. Taką wiarę wyniósł z domu. Pewnie dlatego zarażał nią innych ludzi. Jednocześnie świadkowie życia ks. Jerzego twierdzili, że zadziwiał on ich swoim dojrzewaniem. Rósł z każdym tygodniem duchowo i intelektualnie, tak że mógł coraz bardziej sprostać wyzwaniom, na które napotykał.
Skąd on brał na to czas? Jak dojrzewał do takiej wiary? Czy można taką łaskę sobie wyprosić? Czy zatem grzechem duszpasterza nie jest brak rozwoju, pogłębienia wiary, fakt, że kilka lat po święceniach zaczyna powtarzać swoje kazania?

3. …który słucha
Potrafił słuchać ludzi w taki sposób, że chcieli się u niego spowiadać, powierzać mu swoje losy. Przed jego konfesjonałem stały najdłuższe kolejki. W rozgardiaszu historii potrafił skupić się na jednym człowieku. Zadaję sobie kolejne pytania: skąd brał na to siły? Jak wyłączał siebie, gdy spotykał się z cudzym życiem?
Jednocześnie słuchał i reagował na rzeczywistość. Bardzo podoba mi się scena, gdy do plebani telefonuje kurialista z wiadomością, że strajkujący hutnicy proszą o odprawienie mszy św. Proboszcz ma chrzest, jeden wikary ma mszę i różaniec, drugi jakieś inne zajęcia. Ksiądz Jerzy mówi – „to może ja” i jedzie do huty. Ten słuch kazał mu usłyszeć, co noszą w sobie ludzie i wyrazić ich ból i nadzieję w taki sposób, że uczestnicy celebrowanych przez niego mszy wiedzieli, że przemawia do ich serca.
Pisząc swoje kazania, cytował teksty Jana Pawła II czy prymasa Wyszyńskiego. Potrafił je tak usłyszeć i dobierać, że zaczynały dla żyć nowym życiem.
Jak zatem nauczyć się słuchać, gdy bez przerwy trzeba przemawiać?

4. …niezrozumiany.
Postawy ks. Popiełuszki, jego głoszenia Ewangelii, opowiadania się za Prawdą, sprzeciwu wobec nienawiści, nie rozumieli do końca ani przyjaciele, ani przełożeni. Pierwsi próbowali go radykalizować, namawiać, by imiennie zaatakował Jaruzelskiego, Kiszczaka czy Urbana, by na podłość komunistów zareagował siłą słowa. „Walczę ze złem, a nie z tymi, którzy mu służą” – odpowiedział ks. Jerzy. Gdy prowokacje SB się nasiliły, wychodził z herbatą do zmarzniętych tajniaków pilnujących jego mieszkania.
Dla przełożonych był bardzo niewygodny. Dziś Episkopat firmuje film o Popiełuszce, a wielu księży chętnie podpisuje się pod jego dziełem. W pierwszej połowie lat 80. przez wielu współbraci w kapłaństwie był traktowany jako ekstremista burzący porządek, człowiek szukający swojej chwały, ktoś komu zazdrości się powodzenia, ale woli się ograniczać jego wybryki. Znamienne pozostaną na zawsze słowa zanotowane przez ks. Jerzego po spotkaniu z prymasem Glempem: „Zarzuty mi postawione zwaliły mnie z nóg. SB na przesłuchaniach szanowała mnie bardziej”. Świętość ks. Jerzego odnajduję w następującym po tym zdaniu dopisku: „Nie jest to oskarżenie. Jest to ból, który uważam za łaskę Boga prowadzącą do lepszego oczyszczenia się”.
Mimo niezrozumienia i samotności pozostał wierny ideałom, które głosił i czynił. Jego postawa jest wcieleniem słów św. Piotra i apostołów: „Trzeba bardziej słuchać Boga niż ludzi”. Słuchał Boga bardziej niż przyjaciół i przełożonych, a przy tym nie tracił pokory. Zadziwiające.

5. …dorastający do ofiary.
Oglądając film o męczenniku nie miałem wrażenia, że mam do czynienia z herosem. Widziałem ks. Jerzego, który się boi, który nie ma siły, który płacze, który otoczony tłumami czuje się samotny wśród przyjaciół. Wybite okna, spreparowane zarzuty prokuratury, nagonka medialna, anonimowe pogróżki w słuchawce telefonicznej i w listach, wreszcie próba zamachu sprawiają, że narastała w nim świadomość, iż zbliża się męczeństwo. Bał się, chciał, by ktoś był przy jego śmierci, miał możliwość ucieczki na zagraniczne studia, i wiedział, że byłaby to zdrada ludzi. Został w kraju, by oddać swoje życie.
Myślę w tym kontekście o przykrościach i ofiarach, które muszą udźwignąć dzisiejsi duszpasterze. I o tym jak bardzo staliśmy się wygodni.